Η κοινοτοπία του κακού -Της Δέσποινας Μακρινού

Η κοινοτοπία του κακού

Της Δέσποινας Μακρινού

Η κοινοτοπία του κακού! Το κακό που έγινε συμβατό με την καθημερινότητα της παγκόσμιας καταγραφής των γεγονότων και της ιστορίας.

Η συνήθεια της παραδοχής του κακού, ως καλύτερο ενός αυριανού κάκιστου.

Η εξιλέωση του κακού ως αναπόφευκτου. Η συμπόρευση μιας νομοτελειακής άποψης, ότι όλα μπορούν να συμβούν. Ακόμη και εκ του μη όντος. Αρκεί ο φορέας να έχει την “ανήθικη” ορμή να διαγράψει το … καλό.

Και αν όλα αυτά μοιάζουν θεωρητικά, στην πράξη δεν είναι καθόλου έτσι.

Κι αυτό γιατί το κακό έχει τη δύναμη να εξαπλώνεται και να μεταδίδεται με υπερβολική ταχύτητα. Οι πρώτοι και τελικοί αποδέκτες του, είναι οι ανθρώπινοι χαρακτήρες, που εξασφαλίζοντας την κοινωνική αμηχανία της μοιρολατρείας, το επιβάλλουν διεκδικητικά.

Η κοινοτοπία του κακού σήμερα, αλλά και κατα καιρούς μέσα στην ανθρώπινη ιστορία, έχει υιοθετήσει πολλές φορές “σκληρές” εκτονώσεις, μία απο αυτές είναι και  ο Πόλεμος μεταξύ των λαών.

Οι εξελίξεις στην παγκόσμια σκακιέρα, μας οδηγούν στην διαπίστωση, ότι αυτόν τον καιρό βιώνουμε τη μάχη δύο “κακών” με απίστευτη σκληρότητα και απανθρωπιά το ένα για το άλλο.

Με τεράστιες απωλειες για όλο τον πλανήτη, για όλη την ανθρωπότητα.

Φρικαλεότητες που στην πορεία του “κακού” έχει ζήσει πολλές η ανθρωπότητα, γεγονός που την εφησυχάζει και την καθιστά διστακτική να αντιδράσει.

Υιοθετώντας μιά απλοική ερμηνεία του τύπου  “Έτσι είναι και δεν μπορει να αλλάξει” αποδέχεται τις επιπτώσεις χωρίς ουσιαστικά να παρεμβαίνει. Δηλαδή ο,τι πιο δυσάρεστο και ταπεινωτικό για το ανθρώπινο είδος.

Ο όρος “κοινοτοπία του κακού” επινοήθηκε αρχικά απο την Γερμανοεβραία φιλόσοφο Χανα Άρεντ και αφορούσε την προσωπικότητα του ναζιστή εγκληματία Άιχμαν. Τον περιέγραφε ως ένα κοινό καθημερινό άνθρωπο, που από τυφλή υπακοή στις άνωθεν γραφειοκρατικές εντολές, “απλώς” εκτελούσε τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορήθηκε στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αν και αυτή η εκδοχή είναι διφορούμενη και αμφισβητούμενη, απασχόλησε και απασχολεί πολλούς στοχαστές ακόμη και σήμερα. Ωστόσο η κατηγοριοποίηση αυτή του κακού, ως συνηθισμένο, επιβεβαιώνεται περίτρανα και στις μέρες αυτές που ζούμε.

Ασφαλώς και σήμερα βιώνουμε τις ακρότητες αυτής της παραδοχής, με τη χρήση των όπλων καθώς και όλων των συστημάτων αλληλοεξόντωσης.

Το κακό μπορεί να παρομοιαστεί με “τα βακτήρια που μπορούν να προκαλέσουν επιδημίες που με τη σειρά τους μπρορούν να εξολοθρεύσουν ολόκληρα έθνη, αλλά εκείνα να παραμείνοουν απλώς βακτήρια” σημείωνε ο Γερμανός φιλόσοφος του προηγούμενου αιώνα, Καρλ Γιάσπερς.

Εν τούτοις ο άνθρωπος έχει τις άμυνες και μπορεί να αποτρέψει την εξάπλωση του, αρκεί να το αναγνωρίσει και πρίν προλάβει να κυριαρχήσει να ανακόψει την πορεία του. Φυσικά αυτό δεν είναι εύκολο, είναι όμως εφικτό.

Η θεωρεία της “κοινοτοπίας του κακού” κατάφερε και ίσως δικαίως, να διαγράψει την θεωρεία του “ριζικού κακού” σύμφωνα με τον Αμερικανό φιλόσοφο Ρίτσαρντ Μπερνστάιν.