Ροντριγκεζ – Ματσάδο: Δύο γυναίκες, δύο κόσμοι και μια Βενεζουέλα σε οριακή μετάβαση

Maketa delcy rodriguez
Facebook
Twitter
LinkedIn

Η αρπαγή του Νικολάς Μαδούρο δεν άνοιξε απλώς ένα νέο πολιτικό κεφάλαιο για τη Βενεζουέλα. Άνοιξε ένα πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο διαφορετικά οράματα εξουσίας, δύο βιογραφίες που κινούνται σε αντίθετες τροχιές και δύο γυναίκες που, η καθεμία με τον τρόπο της, διεκδικούν να καθορίσουν την επόμενη ημέρα της χώρας. Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ και η Μαρία Κορίνα Ματσάδο δεν είναι απλώς τα επικρατέστερα πρόσωπα της μεταβατικής περιόδου. Είναι τα σύμβολα δύο Βενεζουελών που συγκρούονται εδώ και δεκαετίες.

Η πρώτη κρατά σήμερα τα θεσμικά κλειδιά της εξουσίας. Η δεύτερη έχει την ηθική νομιμοποίηση της αντιπολίτευσης και διεθνή αναγνώριση. Και ανάμεσά τους στέκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιχειρούν να διαμορφώσουν το τοπίο της μετάβασης, επιλέγοντας —προς έκπληξη πολλών— τη γυναίκα που μέχρι χθες βρισκόταν στον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος Μαδούρο.

Η γυναίκα που κρατά το κράτος

Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας ενεργοποίησε τη συνταγματική πρόβλεψη περί «απουσίας του Προέδρου» και ανέθεσε την εκτελεστική εξουσία στη Ντέλσι Ροντρίγκεζ. Μια επιλογή που, τυπικά, δεν εξέπληξε κανέναν. Ουσιαστικά όμως, άνοιξε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά ερωτήματα των τελευταίων ετών: ποια είναι πραγματικά η Ροντρίγκεζ και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει;

Κόρη αντάρτη, γαλουχημένη στον τσαβισμό, με αδελφό τον ισχυρό πρόεδρο της Εθνικής Συνέλευσης, η 56χρονη Ροντρίγκεζ δεν είναι πολιτικό αουτσάιντερ. Αντιθέτως, αποτελεί προϊόν του ίδιου του συστήματος που τώρα καλείται να διαχειριστεί. Υπήρξε υπουργός Δικαιοσύνης, Πληροφοριών, Εξωτερικών, Οικονομικών και Πετρελαίου. Υπήρξε η πιο επιθετική φωνή του καθεστώτος στα διεθνή φόρα. Υπήρξε η «σιδερένια ασπίδα» του Μαδούρο.

Κι όμως, ακριβώς αυτή η βαθιά γνώση του μηχανισμού εξουσίας φαίνεται να την καθιστά —στα μάτια της Ουάσινγκτον— τον πιο ρεαλιστικό συνομιλητή.

Ο Τραμπ, η επιλογή και η έκπληξη

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε ότι συνομιλεί με τη Ροντρίγκεζ. Αντιθέτως, αποκάλυψε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε απευθείας επικοινωνία μαζί της και ότι η ίδια εμφανίστηκε πρόθυμη να συνεργαστεί. «Μας είπε ότι θα κάνει ό,τι χρειαστεί», δήλωσε χαρακτηριστικά, προκαλώντας αμηχανία στους αναλυτές που θεωρούσαν τη Ροντρίγκεζ αδιαπραγμάτευτα εχθρική προς τις ΗΠΑ.

Η εικόνα αυτή, ωστόσο, δεν κράτησε πολύ.

Λίγες ώρες αργότερα, η εκτελούσα χρέη προέδρου εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση VTV και κατήγγειλε τη σύλληψη του Μαδούρο ως «παράνομη απαγωγή» και «βάρβαρη επίθεση στην εθνική κυριαρχία». Ζήτησε αποδείξεις ότι ο Μαδούρο και η σύζυγός του είναι ζωντανοί, απαίτησε την άμεση απελευθέρωσή τους και τον αποκάλεσε «τον μόνο πρόεδρο της Βενεζουέλας».

Η διπλή αυτή γλώσσα —συνεννόηση στο παρασκήνιο, σκληρή ρητορική στο εσωτερικό— δεν πέρασε απαρατήρητη.

Έλεγχος στρατού, έλεγχος χρόνου

Η Ροντρίγκεζ γνωρίζει ότι η εξουσία στη Βενεζουέλα δεν περνά μόνο από εκλογές. Περνά από τον έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων, των θεσμών και του χρόνου. Προήδρευσε του Συμβουλίου Ασφαλείας, επιβεβαίωσε τη στήριξη του στρατού και ανέλαβε καθήκοντα χωρίς να προκηρύξει εκλογές εντός 30 ημερών, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Για τους υποστηρικτές της, αυτό είναι σταθερότητα. Για τους επικριτές της, είναι παράταση του ίδιου συστήματος με άλλο πρόσωπο.

Η γυναίκα που μένει εκτός

Στον αντίποδα βρίσκεται η Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Η γυναίκα που εδώ και δύο δεκαετίες ταυτίστηκε με την αντιπολίτευση, που κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης για την ειρηνική διεκδίκηση της δημοκρατικής μετάβασης και που είδε το όνειρό της να καταρρέει τη στιγμή που φαινόταν πιο κοντά από ποτέ.

Η Ματσάδο είχε επενδύσει πολιτικά και προσωπικά στη διεθνή πίεση κατά του Μαδούρο. Στήριξε ανοιχτά τις ΗΠΑ, αφιέρωσε το Νόμπελ στον Τραμπ και πίστεψε ότι η πτώση του καθεστώτος θα άνοιγε τον δρόμο για εκείνη. Αντ’ αυτού, βρέθηκε αγνοημένη. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε δημόσια ότι δεν την θεωρεί κατάλληλη για τη μεταβατική ηγεσία. «Δεν έχει την απαραίτητη στήριξη και τον σεβασμό μέσα στη χώρα», είπε, προκαλώντας σοκ στους υποστηρικτές της.

Δύο βιογραφίες, δύο σύμπαντα

Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο γυναίκες δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι κοινωνική, ιστορική και σχεδόν υπαρξιακή.

Η Ροντρίγκεζ είναι παιδί του τσαβιστικού κράτους. Η Ματσάδο προέρχεται από συντηρητική αστική οικογένεια με βαθιές ρίζες στη δημοκρατική παράδοση της χώρας. Η πρώτη έμαθε να επιβιώνει μέσα στο σύστημα. Η δεύτερη έμαθε να το αμφισβητεί.

Η Ματσάδο σπούδασε μηχανικός, ίδρυσε φιλανθρωπικά ιδρύματα, εξελέγη βουλευτής, ηγήθηκε διαδηλώσεων, αποκλείστηκε από εκλογές, κυνηγήθηκε, κρύφτηκε και τελικά φυγαδεύτηκε στην Ευρώπη. Η Ροντρίγκεζ, αντίθετα, δεν έφυγε ποτέ. Έμεινε στο Καράκας, μέσα στον μηχανισμό, μέχρι να φτάσει στην κορυφή.

Η επόμενη μέρα δεν έχει ακόμα πρόσωπο

Η Βενεζουέλα βρίσκεται σήμερα σε ένα μεταίχμιο όπου τίποτα δεν έχει κλείσει και τίποτα δεν έχει ανοίξει πλήρως. Η Ροντρίγκεζ κρατά το τιμόνι, αλλά όχι την εμπιστοσύνη όλων. Η Ματσάδο έχει το κύρος, αλλά όχι τη δύναμη να επιστρέψει άμεσα.

Και πάνω από όλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται έτοιμες να παρέμβουν ξανά, εάν το χάσμα δεν γεφυρωθεί.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη ημέρα της Βενεζουέλας θα έχει γυναικείο πρόσωπο. Το ποιο από τα δύο θα επικρατήσει —και με ποιο τίμημα— μένει να φανεί.

Σχετικά Άρθρα