Η Eurovision παρουσιάζεται κάθε χρόνο ως η μεγάλη, φωτεινή τηλεοπτική γιορτή που φέρνει τους Ευρωπαίους μπροστά στις οθόνες τους. Πίσω, όμως, από τα φώτα της σκηνής, τις χορογραφίες και τα ποπ ρεφρέν, ο διαγωνισμός τραγουδιού είχε πάντοτε μια έντονη πολιτική διάσταση.
Καθώς η Βιέννη ζει σε ρυθμούς Εurovision οι Ευρωπαίοι ηγέτες και εθνικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς γνωρίζουν καλά ότι ο θεσμός δεν είναι απλώς ένα μουσικό γεγονός. Είναι και ένας καθρέφτης των πολιτικών εντάσεων, των ιστορικών μνημών και των διπλωματικών ισορροπιών της Ευρώπης.
Σύμφωνα με το POLITICO, η φετινή διοργάνωση διεξάγεται σε πιο φορτισμένο κλίμα, καθώς η συμμετοχή του Ισραήλ έχει προκαλέσει αντιδράσεις, μποϊκοτάζ και εναλλακτικές εκδηλώσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Οι αγαπημένες Eurovision στιγμές των Ευρωπαίων ηγετών
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε στο POLITICO ότι το πιο «εμβληματικό» τραγούδι στην ιστορία της Eurovision είναι το «Waterloo» των ABBA, με το οποίο η Σουηδία κέρδισε τον διαγωνισμό το 1974.
Όπως ανέφερε, το τραγούδι δεν ήταν απλώς μια νικητήρια συμμετοχή, αλλά έγινε μέρος της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, ανοίγοντας τον δρόμο για μία από τις πιο εμβληματικές ποπ μπάντες στην ιστορία της μουσικής.
Η ίδια ξεχώρισε επίσης το «Ne partez pas sans moi» της Σελίν Ντιόν, που χάρισε τη νίκη στην Ελβετία το 1988, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Τι φωνή, τι συναίσθημα». Από τις πιο πρόσφατες συμμετοχές, επέλεξε το «Euphoria» της Loreen, που κέρδισε για τη Σουηδία το 2012, τονίζοντας ότι η ενέργειά του παραμένει αξεπέραστη.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε ότι η αγαπημένη του συμμετοχή είναι το πορτογαλικό τραγούδι «E depois do adeus» του Πάουλο ντε Καρβάλιο, από το 1974. Αν και δεν κέρδισε τη Eurovision, το τραγούδι συνδέθηκε ιστορικά με την Επανάσταση των Γαρυφάλλων, που άνοιξε τον δρόμο για τη δημοκρατική μετάβαση στην Πορτογαλία.
Από την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος στην Ουκρανία
Η Eurovision συχνά λειτούργησε ως πολιτικό και συμβολικό πεδίο για την Ευρώπη. Μετά την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος, η συμμετοχή χωρών όπως οι βαλτικές δημοκρατίες, η Πολωνία και η Ουκρανία θεωρήθηκε ένδειξη ευρωπαϊκής ενότητας και πολιτιστικής επανένταξης.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η νίκη της Ουκρανίας το 2016 με το «1944» της Jamala. Το τραγούδι, με στίχους και στην κριμαϊκή ταταρική γλώσσα, αναφερόταν στον εκτοπισμό της προγιαγιάς της τραγουδίστριας από την Κριμαία την εποχή του Στάλιν. Η πολιτική φόρτιση ήταν προφανής, ιδίως καθώς η Κριμαία είχε ήδη προσαρτηθεί από τη Ρωσία το 2014.
Πιο «σιωπηλή» η φετινή διοργάνωση στις Βρυξέλλες
Παραδοσιακά, η Eurovision συνοδεύεται στις Βρυξέλλες από πάρτι, διπλωματικές δεξιώσεις και εκδηλώσεις παρακολούθησης του τελικού. Πέρυσι, για παράδειγμα, η επερχόμενη δανική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ είχε διοργανώσει κοινή δεξίωση με την πρεσβεία της Ελβετίας.
Φέτος, όμως, το κλίμα είναι διαφορετικό και αισθητά πιο συγκρατημένο. Η συμμετοχή του Ισραήλ, το οποίο εκπροσωπείται από τον Νόαμ Μπετάν, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις λόγω του πολέμου στη Γάζα.
Η Ισπανία, η Ολλανδία, η Ιρλανδία, η Ισλανδία και η Σλοβενία έχουν δηλώσει ότι μποϊκοτάρουν τον διαγωνισμό, ενώ στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκε την Τρίτη εκδήλωση με τίτλο «United for Palestine», η οποία παρουσιάστηκε ως εναλλακτική απέναντι στη Eurovision.
Αποδοκιμασίες, αντιδράσεις και καταγγελίες
Ο Ισραηλινός διαγωνιζόμενος Νόαμ Μπετάν μίλησε για το «σοκ» που ένιωσε όταν η εμφάνισή του στον ημιτελικό της Τρίτης διακόπηκε από αποδοκιμασίες και συνθήματα διαμαρτυρίας. Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι, ενόψει του διαγωνισμού, έχουν καταγραφεί δεκάδες χιλιάδες αντισημιτικές αναρτήσεις στο διαδίκτυο.
Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού του Ισραήλ, Μίκι Ζοχάρ, χαρακτήρισε τις εκκλήσεις για μποϊκοτάζ «ντροπιαστικές και υποκριτικές». Όπως υποστήριξε, η Eurovision είναι «γιορτή μουσικής, πολιτισμού και αδελφοσύνης μεταξύ των εθνών» και όχι πλατφόρμα για πολιτική εκμετάλλευση.
