Κάθε τόσο, το σινεμά νιώθει την ανάγκη να θυμίσει γιατί υπήρξε κάποτε τέχνη ρίσκου και όχι απλώς προϊόν. Η χρονιά που έρχεται μοιάζει να ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Όχι επειδή λείπουν τα blockbusters – κάθε άλλο – αλλά γιατί πίσω από τα μεγάλα ονόματα, τις επιστροφές και τα σίκουελ, διακρίνεται μια σαφής πρόθεση: να ειπωθούν ιστορίες με ένταση, προσωπικότητα και – σε αρκετές περιπτώσεις – πρόκληση. Από την ωμή, ερωτική ανάγνωση του έργου τα Ανεμοδαρμένα Ύψη μέχρι την ομηρική φιλοδοξία του Κρίστοφερ Νόλαν, το σινεμά του 2026 δεν φαίνεται να φοβάται ούτε τα ιερά τέρατα της λογοτεχνίας ούτε τα βαριά φορτία της Ιστορίας.
Όταν τα κλασικά παύουν να είναι «ασφαλή»
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι, χωρίς αμφιβολία, το Wuthering Heights της Έμεραλντ Φένελ. Δεν πρόκειται για μια ακόμη «πιστή» διασκευή, αλλά για μια συνειδητή αποδόμηση της μνήμης που έχουμε γύρω από το έργο της Έμιλι Μπροντέ. Η Φένελ δεν ενδιαφέρεται να καθησυχάσει τους αναγνώστες· αντίθετα, φαίνεται να επιδιώκει τη σύγκρουση. Το βιβλίο, όπως το έζησε στα 14 της – πρωτόγονο, σεξουαλικό, βίαιο – γίνεται ταινία που διχάζει πριν καν προβληθεί.
Στον αντίποδα, η νέα Λογική και Ευαισθησία έρχεται να καθησυχάσει όσους αναζητούν την κλασική, πιο «καθωσπρέπει» ανάγνωση του 19ου αιώνα. Αυτή η συνύπαρξη – ριζοσπαστική και παραδοσιακή προσέγγιση – λέει πολλά για τη σημερινή ανάγκη του σινεμά να μιλήσει σε διαφορετικά κοινά χωρίς να υποκρίνεται ότι υπάρχει μία αλήθεια.
Η επιστροφή των δημιουργών με άποψη
Σε μια εποχή όπου τα franchise συχνά καταπίνουν την προσωπική φωνή, προκαλεί ενδιαφέρον το πόσοι ισχυροί auteurs επιστρέφουν με μεγάλα πρότζεκτ. Ο Ρίντλεϊ Σκοτ, στα 88 του, γυρίζει μετα-αποκαλυπτική επιστημονική φαντασία με τον αέρα ανθρώπου που δεν έχει τίποτα να αποδείξει. Η Μάγκι Τζίλενχαλ παίρνει τη «Νύφη του Φρανκενστάιν» και τη μετατρέπει σε σκοτεινή, φεμινιστική παραβολή για τη φωνή που ποτέ δεν ακούστηκε.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται και ο Τομ Κρουζ, όχι ως αλεξιπτωτιστής των ουρανοξυστών, αλλά ως πρωταγωνιστής σε μια αλλόκοτη κωμωδία του Ινιάριτου. Είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα μετατόπιση της καριέρας του εδώ και χρόνια – και πιθανώς η πιο ειλικρινής του απόπειρα να αποτινάξει τον μύθο του άφθαρτου action star.
Νοσταλγία, αλλά όχι χωρίς ενοχές
Η χρονιά, βέβαια, δεν κρύβει την αγάπη της για το παρελθόν. Toy Story 5, The Devil Wears Prada 2, Practical Magic 2, Hunger Games – η βιομηχανία επιστρέφει εκεί όπου ξέρει ότι υπάρχει κοινό. Η διαφορά είναι πως αυτή τη φορά μοιάζει να αναγνωρίζει το βάρος της επανάληψης.
Το Toy Story 5 δεν μιλά απλώς για παιχνίδια, αλλά για την τεχνολογική απαξίωση και την αντικατάσταση. Το Devil Wears Prada 2 έρχεται σε έναν κόσμο όπου η μόδα, η εξουσία και τα media έχουν αλλάξει ριζικά. Αν αυτές οι ταινίες πετύχουν, δεν θα είναι επειδή αναπαράγουν τη νοσταλγία, αλλά επειδή τη σχολιάζουν.
Όταν το blockbuster θέλει να γίνει έπος
Κανένα φιλμ, ωστόσο, δεν συμπυκνώνει τη φιλοδοξία της χρονιάς όσο η Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν. Δεν είναι απλώς μια ακόμη διασκευή του Ομήρου, αλλά μια προσπάθεια να μεταφερθεί ένα από τα θεμέλια της δυτικής αφήγησης στο σύγχρονο κινηματογραφικό λεξιλόγιο. Ο Νόλαν γνωρίζει καλά ότι δεν διασκευάζει μόνο έναν μύθο, αλλά μια πολιτιστική μνήμη.
Σε πιο βιομηχανικό επίπεδο, το Avengers: Doomsday δείχνει τη Marvel να παίζει το τελευταίο της μεγάλο χαρτί: όλα τα σύμπαντα, όλοι οι ήρωες, ακόμα και ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ σε ρόλο κακού. Είναι το στοίχημα της υπερβολής – είτε θα ανανεώσει το είδος είτε θα επιβεβαιώσει την κόπωσή του.
Αν κάτι ενώνει όλες αυτές τις ταινίες, είναι η αίσθηση ότι το σινεμά δεν αρκείται πια στο να γεμίζει αίθουσες. Θέλει να προκαλέσει συζητήσεις, αντιδράσεις, διαφωνίες. Να ξαναγίνει εμπειρία και όχι απλώς περιεχόμενο. Και ίσως αυτό, τελικά, να είναι το πιο αισιόδοξο σημάδι για τη χρονιά που έρχεται.
