Εν τω μέλπειν, Ιερώτατε Άη Σπυρίδωνα-Γράφει η Ευτυχία Καρύδη Φαράκου

     Στον προσφυγικό συνοικισμό της Τριανδρίας Θεσσαλονίκης με τον ερχομό των πρώτων Μικρασιατών Προσφύγων ο ναός του στεγάζεται από τους τσαγκαράδες σε έναν στάβλο. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 στη θέση της παλιάς εκκλησίας κτίζεται ξύλινος ναός.

   Η γιαγιά μας η Καρύδαινα πρωί – πρωί σιγοψιθυρίζει το Απολυτίκιο του: “Όφιν εις χρυσόν μετέβαλες/ και εν τω μέλπειν τας αγίας σου ευχάς, Ιερώτατε”. Ύστερα, πρώτα για τον Σπύρο της, τον μικρότερο από τα πέντε της παιδιά, φυτεύει σε μικρά ποτηράκια φακές. Το ίδιο κάνει και η μάνα μας, χωρίς Μεγαλυνάρια. Όποιου τα Χριστούγεννα το ποτηράκι έχει φουντώσει σπάει το ρόδι την Πρωτοχρονιά.

   Προστατεύει ο ΄Αη Σπυρίδωνας τους τσαγκαράδες. Προστατεύει όμως και τις χήρες και τα ορφανά. Μια μέρα, παιδί ακόμα, πήγε να κόψει μια φέτα ψωμί και η μητρυιά τής έκοψε με το μαχαίρι τον τένοντα της παλάμης. Η ουλή έμεινε για πάντα. Όσο κι αν τη δυσκόλευε και με το χρόνια τα λευκά της χεράκια τα σκέβρωνε και η ρευματαρθρίτιδα. Πάντα η γιαγιά η Καρύδαινα του Άη Σπυρίδωνα έφτιαχνε συκωταριά ριγανάτη σβηστή με ρετσίνα, τυρόπιτα, ψητό στο φούρνο, ντολμάδες και γαλακτομούρεκο.

   Μοσχοβολούσε όλο το νεοκλασικό των Καρυδαίων Ιφιγενείας και Θησέως στην Καλλιθέα κι έφταναν οι λιγωτικές μυρουδιές ως την πλατεία Δαβάκη. Άλλη η γεύση του μαγειρεμένου με γκάζι, φαγιού, άλλη η νοστιμιά του. Στο τραπέζι με το κολαριστό άσπρο τραπεζομάντιλο. Πρώτα το ζυμωμένο απ΄τα χέρια της ψωμί, η κρυστάλλινη φερμένη από την Πόλη καράφα με κρασί από το καρβουνιάρικο του Παντέλου. Να! Τί θα πει θεία κοινωνία των ανθρώπων. Ψωμί και κρασί!

Το βράδυ μαζί με το σόι, ευτυχώς παρούσα και όλη η παρέα του θείου Σπύρου. Οι κούκλοι αδελφοί Κουνενήδες, χρόνια κλεισμένοι στο Λαβύρινθο της Βαρβακείου για να αποφύγουν ως αντιστασιακοί τη σύλληψη. Μαζί τους ο Κώστας Νεστορίδης. Oι συνάδελφοι του θείου Σπύρου από την Columbia. Και τί δεν ηχογραφήθηκε εκεί μέσα; Ποιον δεν αντικρύσαμε όταν ο θείος Σπύρος μάς έπαιρνε στο Studio του Περισσού; Πάλι καλά που έχει μείνει όρθια η επιγραφή Columbia, μπρος από ρημάδια.

Από ένα γραμμόφωνο με χωνί τραγουδάμε ακούγοντας δίσκους 75 στροφών. Μα, όταν ένας αρχίζει: “Εμπρός της ΑΕΚ παλικάρια” όλοι σιωπούν και υποκλίνονται. Άλλου τα μάτια λάμπουνε, άλλου ντάπα-ντούπα ακούγεται ο κτύπος της καρδιάς.     Ο μέχρι τα δύο χρόνια μουγγός, θεόμουγγος γιος μου. Πριν λίγους μήνες έχει αρχίσει να μιλάει πεντακάθαρα. Πρώτη του λέξη: ΑΕΚ! Κακός δαίμονας το αίμα! Της προσφυγιάς, δαίμονας βακχείας επί γενεάς γενεών.

   Εκείνη τη βραδιά η φωνή του μπόμπιρα πιο δυνατή απ΄όλη την παρέα. Άλλος, άντρας μέχρι κει πάνω, κλαίει. Άλλος, γελάει γεμάτα. Ο θείος Σπύρος ο άκληρος, τον σηκώνει ψηλά- όλο και πιο ψηλά. Κοιτάζει τον πατέρα μας, που έχει γίνει Παναθηναϊκός, κατάματα. Είναι σα να τού λέει:”Σε νίκησα προδότη. Δικός μου είναι εγγονός. ΑΕΚ!”

   Ορφανή η γιαγιά μας η Καρύδαινα, χήρα από την ημέρα που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, διέσωσε τα πέντε παιδιά της από τον πόλεμο. Τα τρία της τα πήρε η Ειρήνη, τελευταίο τον θείο Σπύρο.

Τόλμησα εκείνη την αποφράδα ημέρα να της πω:

—Γιατί έπρεπε κι αυτό εσύ; Γιατί δεν έχεις φύγει:

–— Να αγαπάς τη ζωή, να τη σέβεσαι, να τη διεκδικείς με αξιοπρέπεια. Ποτέ μην την προσβάλλεις!