Η φετινή Eurovision απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι τα στοιχηματικά odds δεν είναι κάλπη, ούτε πρόβα τελικού αποτελέσματος. Είναι ένδειξη τάσης, χρήματος, ενθουσιασμού και ψυχολογίας της αγοράς. Στην περίπτωση του Akyla και του «Ferto», όμως, αυτή η ένδειξη μεταφράστηκε από μεγάλο μέρος του ελληνικού Τύπου ως την μεγάλη νίκης της Ελλάδας στον 70ο διαγωνισμό της Eurovision. Κάπως έτσι στήθηκε η ψευδαίσθηση. Η άνοδος στα στοιχήματα παρουσιάστηκε όχι ως πιθανότητα, αλλά ως εθνικό momentum. Κάθε μετακίνηση προς τη δεύτερη θέση έγινε τίτλος προσδοκίας. Κάθε ποσοστό μεταφράστηκε σαν προμήνυμα νίκης. Και μέσα σε λίγες ημέρες, η συζήτηση έπαψε να είναι αν η Ελλάδα μπορεί να πάει καλά και έγινε αν τελικά «θα μας το πάρουν», κάτι που έβλεπαν μόνο οι έμπειροι του θεσμού.
Το λάθος της ανάγνωσης
Το βασικό λάθος ήταν ότι τα Ελληνικά ΜΜΕ, όπως είθισται, διάβασαν τα odds σαν δημοσκόπηση της Ευρώπης. Κάτι που δεν ήταν. Τα odds, να τονίσουμε άλλη μια φορά, δεν αποτυπώνουν μόνο την ποιότητα ενός τραγουδιού αλλά την viral δυναμική, τα μαζικά πονταρίσματα, τις φανατικές κοινότητες, τις τάσεις στα social media και πολλές φορές τις υπερβολές, που αυτοτροφοδοτούνται.
Ο Akyla είχε πράγματι ένα τραγούδι που συζητήθηκε, ένα concept που έκανε θόρυβο και μια παρουσία που ξεχώρισε. Όμως αυτό δεν σήμαινε ότι είχε εξασφαλισμένη τη στήριξη των επιτροπών, ούτε ότι η δυναμική του televoting θα αρκούσε για νίκη. Η Eurovision δεν κερδίζεται μόνο με hype, κερδίζεται με συνδυασμό σκηνικής εικόνας, επιτροπών, τηλεψήφου, συγκυρίας και πολιτισμικού/πολιτικού περιβάλλοντος.
Οι χώρες που δεν ξεκινούν ποτέ από το μηδέν
Σε αυτό το περιβάλλον, υπάρχουν χώρες που μπαίνουν στον διαγωνισμό με διαφορετικό βάρος. Η Ουκρανία, ως χώρα χτυπημένη από τον πόλεμο, εξακολουθεί να κουβαλά ένα ισχυρό συναισθηματικό φορτίο, που μεταφράζεται συχνά σε ευρωπαϊκή συμπάθεια και καλή θέση. Ότι τραγούδι και να στείλει, πάντοτε θα λαμβάνει την μεγάλη ψήφο του κοινού. Το Ισραήλ, από την άλλη, παραμένει μία από τις πιο αμφιλεγόμενες συμμετοχές του διαγωνισμού, με έντονη πολιτική συζήτηση γύρω από την παρουσία του, με ένα ισραηλινών συμφερόντων brand να λειτουργεί εδώ και χρόνια ως μεγάλος εμπορικός εταίρος της Eurovision και με αξιοσημείωτη ικανότητα κινητοποίησης στο televoting.
Άρα η Ελλάδα δεν αγωνιζόταν σε κενό πεδίο, αλλά αγωνιζόταν σε έναν διαγωνισμό όπου η μουσική μπλέκεται πάντα με αφήγημα, συμμαχίες, συμπάθειες, αντιδράσεις και πολιτική σκιά.
Η ψευδαίσθηση της προσγείωσης του Akyla στην 10η θέση
Η τελική 10η θέση της Ελλάδας δεν ήταν αποτυχία, γιατί πολύ απλά, εκεί κατατασσόταν από την αρχή! Ήταν όμως η κατάρρευση μιας υπερβολικής προσδοκίας. Το «πάμε για νίκη» χτίστηκε πιο πολύ πάνω στη φασαρία των odds παρά σε ψύχραιμη εκτίμηση του διαγωνισμού. Ο Akyla δεν έπεσε από βέβαιος νικητής στη 10η θέση, έπεσε η ψευδαίσθηση ότι τα στοιχήματα μπορούν να αντικαταστήσουν την πραγματική ψηφοφορία.
Γιατί πρώτη η Βουλγαρία
Η Ελλάδα, που ήταν ένα από τα φαβορί, τελικά καταγράφηκε 10η με 220 βαθμούς, ενώ η Βουλγαρία, που ήταν ο φτωχός συγγενής, έκανε την έκπληξη και κέρδισε τον διαγωνισμό.
Σύμφωνα με τον ξένο Τύπο, η Βουλγαρία κέρδισε γιατί το «Bangaranga» της DARA (με ελληνική υπογραφή) πέτυχε αυτό που σπάνια συμβαίνει στη Eurovision. Ένωσε επιτροπές και κοινό. Η επίσημη σελίδα της Eurovision γράφει ότι η Βουλγαρία πήρε 204 βαθμούς από τις επιτροπές και 312 από το televoting, δηλαδή κέρδισε και τα δύο σκέλη της ψηφοφορίας. Και αυτό είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο, δηλαδή, δεν ήταν απλώς ένα τραγούδι του κοινού, ούτε μόνο ένα «jury friendly» κομμάτι, ήταν και τα δύο μαζί.
Ο Guardian στάθηκε στο ότι το τραγούδι είχε βουλγαρική ταυτότητα, αλλά σε σύγχρονη pop μορφή. Το περιέγραψε ως «pop music with folklore bones», με έμπνευση από το έθιμο των kukeri, δηλαδή ένα αρχαίο βουλγαρικό λαϊκό τελετουργικό με κουδούνια, μάσκες και ζωόμορφες φορεσιές. Αυτό έδωσε στο τραγούδι κάτι που στη Eurovision πάντα μετράει. Τοπικότητα, αναγνωρίσιμο πολιτισμικό στίγμα και τηλεοπτικό θέαμα.
Το Associated Press έδωσε έμφαση στην ενέργεια, στο «infectious beat» και στη σφιχτά χορογραφημένη εμφάνιση, σημειώνοντας ότι αυτά κέρδισαν τόσο τους θεατές όσο και τις εθνικές επιτροπές. Δηλαδή η Βουλγαρία δεν είχε μόνο καλό τραγούδι στο στούντιο, είχε ένα ολοκληρωμένο πακέτο σκηνής, ρυθμού, εικόνας και εκτέλεσης. Η Βικτώρια Χαλκίτη, που συμμετείχε στο τραγούδι της Βουλγαρίας, μιλώντας στην πρωινή εκπομπή της Σίσης Χριστίδου, το πρωί της Κυριακής είπε το αξιοσημείωτο. «Ήμασταν προσηλωμένοι στη δουλειά μας, δεν κοιτούσαμε νούμερα ή στοιχήματα. Είχαμε ελπίδα να μπούμε στην 10άδα».
Το Euronews πρόσθεσε μια ακόμη σημαντική παράμετρο. Η DARA ήταν ήδη γνωστή ποπ παρουσία στα Βαλκάνια και μέντορας στο The Voice Bulgaria, αλλά δεν θεωρούνταν από πριν το μεγάλο φαβορί. Αυτό σημαίνει ότι λειτούργησε ως surprise winner. Μπήκε στον τελικό χωρίς το βάρος της «σίγουρης νίκης» και κέρδισε τη βραδιά με την ίδια την εμφάνιση.
Εν κατακλείδι το αποτέλεσμα δεν το καθορίζουν τα στοιχήματα, αλλά το κοινό που βλέπει συνολικά τα τραγούδια, και παίρνει τις τελικές του αποφάσεις.
