Σε ένα ιδιότυπο περιβαλλοντικό και επιχειρησιακό θρίλερ εξελίσσεται η υπόθεση με την έντονη οσμή αερίου που έγινε αισθητή το μεσημέρι της Τρίτης 19 Μαΐου σε μεγάλο μέρος της Αττικής, προκαλώντας ανησυχία σε κατοίκους, κινητοποίηση των αρχών και προληπτικές εκκενώσεις σε σχολεία, επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια.
Η μυρωδιά, την οποία πολλοί πολίτες περιέγραψαν ως οσμή φυσικού αερίου, υγραερίου ή καμένου καυσίμου, εμφανίστηκε λίγο πριν από τις 12 το μεσημέρι και έγινε ιδιαίτερα αισθητή στα νότια προάστια και στο παραλιακό μέτωπο. Αναφορές υπήρξαν από περιοχές όπως η Νέα Σμύρνη, η Καλλιθέα, το Παλαιό Φάληρο, η Γλυφάδα, η Βούλα, η Βουλιαγμένη, η Βάρη, η Ηλιούπολη, η Αργυρούπολη και ο Βύρωνας, ενώ η οσμή έφτασε κατά διαστήματα και σε πιο κεντρικά σημεία της Αθήνας.
Το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων άρχισε να δέχεται μαζικές κλήσεις από τις 11:40 το πρωί, με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν άμεσα δυνάμεις της Πυροσβεστικής, συνεργεία του δικτύου φυσικού αερίου, αλλά και άλλοι αρμόδιοι φορείς. Παρά τους πολύωρους ελέγχους, η ακριβής αιτία της οσμής δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.
Ολοκληρώθηκε η έρευνα, αλλά δεν λύθηκε το… μυστήριο
Η Enaon EDA, διαχειρίστρια του δικτύου διανομής φυσικού αερίου, ανακοίνωσε ότι οι έλεγχοι στο δίκτυο της Αττικής ολοκληρώθηκαν το βράδυ της Τρίτης, στις 22:30, χωρίς να διαπιστωθεί διαρροή φυσικού αερίου ή άλλο εύρημα που να συνδέεται με το δίκτυο διανομής.
Σύμφωνα με την εταιρεία, το Κέντρο Άμεσης Επέμβασης έλαβε περισσότερες από 356 κλήσεις πολιτών από περιοχές της Αττικής. Για τον έλεγχο κινητοποιήθηκαν περισσότερα από 28 τεχνικά συνεργεία, ενώ χρησιμοποιήθηκαν επιπλέον δύο ειδικά οχήματα με τεχνολογία Cavity Ring-Down Spectroscopy του συστήματος Picarro Surveyor, η οποία επιτρέπει ανίχνευση με πολύ υψηλή ευαισθησία και ακρίβεια.
Παράλληλα, ο ΔΕΣΦΑ φέρεται να απέκλεισε πρόβλημα στις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας, ενώ δεν υπήρξε επίσημη ένδειξη βλάβης ή διαρροής σε κρίσιμες υποδομές. Το Λιμενικό Σώμα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, πραγματοποίησε ελέγχους στον θαλάσσιο χώρο, χωρίς να επιβεβαιωθεί συγκεκριμένο περιστατικό σε παραπλέον δεξαμενόπλοιο.
Τα δύο σενάρια για την οσμή αερίου στην Αττική
Πλήθος σεναρίων και θεωριών ξεπήδησαν μετά τη μυρωδιά που αναστάτωσε χθες το μεσημέρι μεγάλο μέρος της Αττικής. Η έντονη οσμή αερίου που σήμανε συναγερμό, έγινε αισθητή σε πολλές περιοχές του λεκανοπεδίου λίγο πριν τις 12 το μεσημέρι, ενώ ιδιαίτερα έντονη ήταν στα νότια προάστια και στο παραλιακό μέτωπο.
Λόγω της έντονης ανησυχίας, υπήρξαν δήμοι που στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν τους πολίτες έλαβαν κάποια προληπτικά μέτρα, προχωρώντας σε εκκενώσεις γραφείων, επιχειρήσεις αλλά και σχολικά συγκροτήματα, κυρίως στις περιοχές της Νέας Σμύρνης και της Καλλιθέας. Μάλιστα, λίγο πριν τις 2 το μεσημέρι εκκενώθηκε για προληπτικούς λόγους και το Δημαρχείο Παλαιού Φαλήρου.
O καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής και πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Δημοσθένης Σαρηγιάννης μίλησε σήμερα στον ΣΚΑΪ για την πιθανή πηγή από την οποία προήλθε η έντονη οσμή.
Αρχικά εκτίμησε ότι η οσμή προήλθε από τη θάλασσα, σημειώνοντας στη συνέχεια: «Tο πιο πιθανό σενάριο αυτή τη στιγμή είναι ότι η περιοχή στην οποία κατά τη γνώμη μου υπάρχει η πηγή, είναι στο τρίγωνο Αίγινα-Σαλαμίνα-Πέραμα. Είναι δυο πιθανές πηγές. Με σειρά προτεραιότητας, η μια είναι η ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη Σαλαμίνας-Περάματος, το κανάλι που υπάρχει ανάμεσα, ο δίαυλος, γιατί στη διαδικασία επισκευής ή κατασκευής τμημάτων πλοίων μπορεί να γίνει η κινητοποίηση των υπολειμμάτων τα οποία μπορεί να δώσουν αυτές τις απτάνες, που κατά τη γνώμη μου ήταν αυτά τα χημικά που μύρισαν.
Το δεύτερο πιθανό σενάριο είναι, ανοιχτά από την Αίγινα να είναι αγκυροβολημένο ένα δεξαμενόπλοιο το οποίο καθάρισε τις δεξαμενές του».
«Και οι δυο αυτές διαδικασίες μπορεί να έχουν αυτό το αποτέλεσμα, αυτήν την έντονη οσμή» ανέφερε ο καθηγητής.
Είπε μάλιστα ότι αντίστοιχο περιστατικό σημειώθηκε πέρυσι την ίδια εποχή. «Πέρυσι τον Μάιο είχαμε ένα αντίστοιχο πρόβλημα, όχι τόσο έντονο βέβαια, αλλά παρόμοιο. Αναγκαστήκαμε να ανατρέξουμε τα μετεωρολογικά μοντέλα προς τα πίσω και να βρούμε τις αντίστοιχες πηγές και είναι στην ίδια περιοχή, άρα είδαμε ότι υπάρχει μια εποχικότητα που συνάδει».
Σχετικά με την επικινδυνότητα της μυρωδιάς ο καθηγητής ανέφερε: «Στην ουσία είναι ουσίες ιχνηλάτες που βάζουμε στους υδρογονάνθρακες για να αποφύγουμε διαρροές και να μπορούμε να το ανιχνεύουμε γρήγορα, δεν έχουν έντονη τοξικότητα πέραν από το κομμάτι της νευροτοξικότητας».«Πιστεύω πώς όχι δεν ήταν αέριο ή μεθάνιο αυτό που μύριζε», πρόσθεσε τέλος.
Το σενάριο του Σαρωνικού και η μετεωρολογική ανάλυση
Στο ίδιο συμπέρασμα, χωρίς όμως να μιλά για απόδειξη, οδηγεί και η μετεωρολογική ανάλυση των αέριων μαζών. Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς επισήμανε ότι οι τροχιές του αέρα δείχνουν πως οι αέριες μάζες που έφτασαν σε περιοχές όπως η Νέα Σμύρνη, το Παλαιό Φάληρο και το κέντρο της Αθήνας είχαν προηγουμένως κινηθεί από νότιο έως νοτιοανατολικό θαλάσσιο ή παράκτιο τομέα.
Η διαδρομή αυτή συνδέεται με τον Σαρωνικό, το νότιο παραλιακό μέτωπο και τη θαλάσσια περιοχή νότια και νοτιοανατολικά της Αττικής. Το στοιχείο αυτό καθιστά μετεωρολογικά συμβατή μια θαλάσσια ή παράκτια προέλευση της οσμής, χωρίς όμως να αποδεικνύει ποια ήταν η ακριβής πηγή.
Ο κ. Κολυδάς σημείωσε ότι πιθανές πηγές που πρέπει να διερευνηθούν είναι λιμενικές ή ναυτιλιακές δραστηριότητες, καύσιμα, λύματα, οργανική αποσύνθεση ή φυτοπλαγκτόν. Η παρατήρηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς μετατοπίζει την έρευνα από το αστικό δίκτυο φυσικού αερίου σε ένα ευρύτερο περιβαλλοντικό και θαλάσσιο πεδίο.
Το ενδεχόμενο φυτοπλαγκτού
Ένα ακόμη σενάριο έθεσε ο καθηγητής Χημείας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Μιχάλης Χάλαρης, ο οποίος απέρριψε την πιθανότητα η μυρωδιά να οφείλεται σε διαρροή φυσικού αερίου ή υγραερίου και εκτίμησε ότι η προέλευσή της μπορεί να συνδέεται με φυτοπλαγκτόν στον Αργοσαρωνικό.
Σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, οι μεταβολές στο θαλάσσιο περιβάλλον, σε συνδυασμό με θερμοκρασιακές και μετεωρολογικές συνθήκες, μπορούν να ευνοήσουν την παραγωγή πτητικών ενώσεων από οργανική ύλη. Τέτοιες ενώσεις, όταν μεταφερθούν με τους ανέμους προς κατοικημένες περιοχές, ενδέχεται να δημιουργήσουν έντονη και δυσάρεστη οσμή, ακόμη και χωρίς βιομηχανικό ή ενεργειακό ατύχημα.
Ο κ. Χάλαρης άσκησε επίσης κριτική στον τρόπο αντίδρασης των αρμόδιων μηχανισμών, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να είχαν πραγματοποιηθεί άμεσες μετρήσεις και αναλύσεις της ποιότητας του αέρα από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να προσδιοριστεί αν υπήρχε χημικός ρύπος και σε ποια συγκέντρωση.
Γιατί δεν αρκεί η μυρωδιά για ασφαλές συμπέρασμα
Το βασικό πρόβλημα στην υπόθεση είναι ότι η ανθρώπινη όσφρηση μπορεί να ανιχνεύσει ορισμένες ουσίες ακόμη και σε εξαιρετικά χαμηλές συγκεντρώσεις. Αυτό σημαίνει ότι μια οσμή μπορεί να είναι πολύ έντονη και ενοχλητική, χωρίς απαραίτητα να συνοδεύεται από υψηλή τοξικότητα ή άμεσο κίνδυνο.
Από την άλλη πλευρά, η απουσία υψηλών ενδείξεων στους σταθερούς μετρητές ή η μη επιβεβαίωση διαρροής στο δίκτυο δεν απαντά αυτομάτως στο ερώτημα της πηγής. Για να υπάρξει ασφαλές συμπέρασμα, απαιτείται συνδυασμός δεδομένων: χημικές μετρήσεις, μετεωρολογική αναδρομή, έλεγχοι πεδίου και διερεύνηση πιθανών δραστηριοτήτων σε βιομηχανικές, λιμενικές ή θαλάσσιες εγκαταστάσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικοί αποφεύγουν να μιλήσουν με βεβαιότητα. Μέχρι στιγμής, τα στοιχεία δείχνουν περισσότερο προς μια πηγή εκτός αστικού δικτύου φυσικού αερίου, αλλά δεν έχουν δώσει οριστική απάντηση.
Το προηγούμενο επεισόδιο και η ανάγκη για πρωτόκολλο
Ανάλογο περιστατικό είχε καταγραφεί ξανά στην Αττική, με αναφορές πολιτών για έντονη μυρωδιά γκαζιού χωρίς να τεκμηριωθεί σύνδεση με το δίκτυο φυσικού αερίου. Το γεγονός ότι τέτοια επεισόδια εμφανίζονται ξανά δημιουργεί ερωτήματα για το αν υπάρχει εποχικότητα, επαναλαμβανόμενη θαλάσσια ή βιομηχανική δραστηριότητα ή συνδυασμός μετεωρολογικών συνθηκών που ευνοεί τη μεταφορά τέτοιων οσμών προς το λεκανοπέδιο.
Το περιστατικό ανέδειξε και την ανάγκη ύπαρξης σαφούς πρωτοκόλλου για ανάλογες περιπτώσεις. Όταν μια έντονη άγνωστη οσμή γίνεται αισθητή σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, οι αρχές πρέπει να μπορούν να απαντούν γρήγορα σε τρία ερωτήματα: αν υπάρχει διαρροή, αν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και από πού προέρχεται το φαινόμενο.
Το μυστήριο παραμένει
Παρά τους ελέγχους, τις ανακοινώσεις και τις επιστημονικές εκτιμήσεις, η υπόθεση της έντονης οσμής στην Αττική παραμένει ανοιχτή. Το μόνο στοιχείο που φαίνεται να έχει επιβεβαιωθεί είναι ότι δεν εντοπίστηκε διαρροή φυσικού αερίου στο δίκτυο διανομής, ούτε σχετικό εύρημα από τους τεχνικούς ελέγχους της Enaon EDA.
Από εκεί και πέρα, οι πιθανότερες κατευθύνσεις έρευνας οδηγούν στον Σαρωνικό, σε ναυτιλιακές ή λιμενικές δραστηριότητες, αλλά και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως το φυτοπλαγκτόν και η οργανική αποσύνθεση. Μέχρι να υπάρξουν χημικές αναλύσεις που να ταυτοποιούν την ουσία ή τις ουσίες που προκάλεσαν τη μυρωδιά, η Αττική θα μείνει με ένα ερώτημα που προκάλεσε αναστάτωση σε χιλιάδες πολίτες: τι ήταν τελικά αυτό που μύρισε τόσο έντονα στον αέρα;
